Japonia

Tradycja i nowoczesność

Wyobraź sobie, że stoisz na skrzyżowaniu Shibuya w Tokio. Wokół Ciebie setki ludzi, ekrany wielkości budynków, światła, dźwięki – prawdziwy kalejdoskop nowoczesności. Kilka przecznic dalej skręcasz jednak w cichą alejkę, a nagle znajdujesz się w zielonym lesie prowadzącym do świątyni Meiji. Tu pachnie kadzidłem, słychać śpiew ptaków – jakbyś przeniósł się w czasie o setki lat. To właśnie Japonia – jedno miasto, dwa światy.

Trzy lata temu sama doświadczyłam tego po raz pierwszy. Pamiętam, że wysiadając z metra w Tokio, czułam się kompletnie zagubiona – te wszystkie linie, tysiące ludzi w pośpiechu i tablice zapisane znakami, z których nie rozumiałam ani jednego. Każdy wydawał się wiedzieć, dokąd zmierza, tylko ja stałam zdezorientowana, wpatrując się w kolorowe schematy jak w rebus. Próby dogadania się po angielsku kończyły się niepowodzeniem – Japończycy nie byli zbyt skorzy do rozmowy czy dłuższego kontaktu, ale zawsze odpowiadali z uprzejmym uśmiechem. To był moment, w którym Google Maps i tłumacz w telefonie stały się moim najlepszym towarzyszem.

I wcale nie było łatwiej później. Nawet Japończycy korzystają z mapy w telefonie, a mieszkańcy Tokio, Osaki czy Kioto potrafią się zgubić, wychodząc z wielopoziomowych stacji. Jeśli więc ktoś z Europy ma problem z odnalezieniem się wśród dzielnic i ulic, które wydają się do siebie tak podobne – nie powinien być dla siebie zbyt surowy. Widziałam przewodników, którzy mieszkali tu od lat, a mimo to gubili się, wychodząc w złym kierunku. Japonia nie jest miejscem, w którym od razu „czujesz się jak u siebie” – Twój umysł potrzebuje czasu, żeby przywyknąć.

To kraj, w którym uczysz się wskakiwać na jeszcze wyższe obroty. Zawsze wydawało mi się, że żyję szybko – podejmuję decyzje natychmiast, działam, biegnę przez życie. A jednak w Japonii poczułam się jak żółw wśród pędzących gepardów. Tempo życia tutaj jest tak przytłaczające, że nie dziwi fakt, iż Japonia zmaga się z jednym z najwyższych odsetków samobójstw na świecie. Wiele mówi się o lesie Aokigahara, zwanym „lasem samobójców”, leżącym u podnóża góry Fuji – miejscu owianym legendami i mroczną sławą, które stało się symbolem tej trudnej rzeczywistości.

Szok kulturowy i bariery językowe

pierwsze spotkanie z japonią

Pierwsze dni w Japonii były dla mnie jak zanurzenie się w świecie, którego zasady znałam tylko z filmów i książek. Największe zaskoczenie? Komunikacja. Wydawało mi się, że w tak nowoczesnym kraju angielski będzie oczywistością – a jednak szybko przekonałam się, że to tylko moje wyobrażenie.

na ulicach tokio

Na ulicach Tokio, w sklepach czy w metrze, próby zadania prostego pytania kończyły się najczęściej nieporadnym uśmiechem. Japończycy są niezwykle uprzejmi, zawsze skłonni pomóc, ale nie są skorzy do dłuższej rozmowy, a bariera językowa jest ogromna. To kraj, w którym uśmiech i skinienie głową często zastępują słowa.

Nie zapomnę mojego pierwszego dnia w metrze – gigantyczna mapa linii, która wyglądała jak kolorowy labirynt, tysiące ludzi wokół i ja, wpatrująca się w te wszystkie „szlaczki” bez większego sensu. Wtedy zrozumiałam, że Google Maps i translator w telefonie staną się moimi najlepszymi przyjaciółmi. Bez nich nie wyobrażam sobie poruszania się po Tokio czy Osace.

Doświadczenia kształtują naszą Tożsamość

I wcale nie było łatwiej później, kiedy zaczęłam prowadzić grupy jako pilot. Miałam już swoje ścieżki, znałam te same przejścia, a jednak wystarczy chwila nieuwagi, by wyjść z podziemnego labiryntu nie tą stroną. Tam naprawdę każdy się gubi – nawet przewodnicy, którzy mieszkają w tych miastach od lat. To nie kwestia braku przygotowania, tylko specyfika Japonii.

Bo ten „chaos transportu” w Japonii nie oznacza opóźnień czy dezorganizacji – przeciwnie, tam wszystko działa jak w zegarku, pociągi odjeżdżają co kilkadziesiąt sekund, a zegary na peronach są perfekcyjnie zsynchronizowane. Chaos polega na czymś innym: na skali. Na setkach linii, tysiącach peronów i przejść podziemnych, które krzyżują się jak gigantyczna pajęczyna. Odnalezienie się w tym gąszczu jest naprawdę niełatwe – nawet gdy wracasz tam wielokrotnie.